The show must go on

The show must go on

Piter Zwart
Teamleider Orkestzaken Noord Nederlands Orkest

December 2023
Achter elk optreden van een symfonieorkest schuilt een wereld van complexe logistiek en nauwgezette planning. In deze wereld vervult Piter Zwart de rol van Teamleider Orkestzaken bij het Noord Nederlands Orkest. Als een onzichtbare dirigent zorgt Piter er inmiddels al zeven jaar voor dat alles achter de schermen soepel verloopt, zodat elk concert een succes wordt. 

Wat doet een Teamleider Orkestzaken bij het Noord Nederlands Orkest precies?
“Ik stuur het team Orkestzaken aan”, legt Piter uit. “Het team is verantwoordelijk voor de productionele en organisatorische kant van een concert. Zo moeten we zorgen dat er muziek is, een goede planning en dat de musici in de juiste samenstelling op het podium zitten. Het NNO speelt meer dan honderd concerten per jaar in allerlei verschillende omstandigheden, dus daar komt flink wat ‘geregel’ bij kijken.” Met een knipoog: “En daar ben dus ik eindverantwoordelijk voor!”

Wat is de grootste uitdaging die daarbij komt kijken?
Piter denkt even na. “Projecten die we met andere partijen of op een andere locatie doen”, besluit hij. “Dat vraagt altijd meer voorbereiding. Ik zit een beetje aan de voorkant van het traject, dus ik probeer zo goed mogelijk uit te zoeken waar we aan moeten denken en met wie we moeten praten. De concerten in de zalen waar we vaker komen, zijn niet het meest ingewikkeld. Daar is de akoestiek, het licht en het geluid al geregeld. Maar op locaties waar we niet vaak komen, is dat een heel ander verhaal.”

Kun je daar een voorbeeld van noemen?
“We hebben vorig jaar een concert in een noodopvanglocatie van het COA gegeven. We wilden een concert geven voor mensen die normaal gesproken niet snel naar een concertzaal komen. Samen met het COA hebben we gezocht naar een geschikte locatie. Dan kom je terecht in een niet-bestaande theaterzaal, waar je moet zorgen dat er een goed klinkend concert gegeven kan worden. In de voorbereiding ben ik vooral bezig met de vraag: ‘Wat moeten we oplossen?’ Vervolgens regelt het artistieke team de inhoudelijke kant van het concert, de planner zorgt voor de juiste planning en de orkestinspectie regelt het logistieke gedeelte. Een hele fijne samenwerking!” 

Wat zijn andere dingen waar je aan moet denken in de voorbereiding voor een concert?
“Er komen veel uitdagingen bij kijken, de een groter dan de ander. In de basis moet een orkest op een podium de juiste muziek spelen in de juiste samenstelling. Maar achter de schermen moeten ook de kleedkamers geregeld zijn, het licht – zowel in de zaal als voor de musici, want zij moeten hun muziek ook kunnen lezen -, het podium, voorzieningen, de planning en het vervoer. Mensen hebben niet altijd door hoeveel er geregeld moet worden voor het orkest op het podium zit. Het lijkt soms heel simpel, maar dat is het niet. Dingen lopen altijd anders, en dat maakt dit werk zo leuk en interessant.”

“En”, vervolgt Piter, “wat mensen vaak ook niet weten, is dat wij al heel ver vooruit plannen. We zijn nu al met projecten voor seizoen 2024/2025 bezig, en soms plannen we zelfs nog verder vooruit! Zo werken we nu aan een theatermuziekproductie die in 2026/2027 wordt gespeeld, in samenwerking met een theatergezelschap. Als je wat wil, moet je er op tijd bij zijn!” 

Nog mooie projecten in het vooruitzicht, dus. Welke projecten van afgelopen jaren zijn je bijgebleven?
“We hebben geweldige concerten gegeven op Lowlands. Niet alleen die van afgelopen zomer, maar ook die keer daarvoor. Verder het project ‘Solo’, voor Culturele Hoofdstad Leeuwarden in 2018. Een aantal van onze musici vertelden over hun persoonlijke achtergrond, bijvoorbeeld hoe ze musicus zijn geworden. Het werden zeven korte performances die we samen met schrijvers hebben gemaakt, en het pakte heel mooi uit.”

Na even nagedacht te hebben, vervolgt Piter zijn verhaal. “We hebben zoveel mooie, leuke projecten gedaan afgelopen jaren. Bijvoorbeeld het project ‘Win een solist’, waarbij amateurorkesten een musicus van het NNO konden ‘winnen’”, blikt hij terug. “Of het project Move It!, waarbij dans-, muziek- en theaterdocenten van Club Guy & Roni én het NNO met driehonderd leerlingen uit het voortgezet en speciaal onderwijs een voorstelling hebben gemaakt.”

Hoe ben jij zelf eigenlijk de muziekwereld ingerold?
“Mijn ouders luisterden klassieke muziek, dus dat heb ik van huis uit meegekregen. Ik heb zelf lang dwarsfluit gespeeld, maar was er niet fanatiek genoeg mee bezig om naar het conservatorium te gaan. Ik zit zelf meer in de theaterhoek en speel toneel. In 2016 heb ik zelfs de Gouden Gurbe gewonnen voor openluchttheater! Door mijn interesse voor muziek en toneel ben ik uiteindelijk de televisiewereld ingerold. Ik heb 23 jaar in de televisiewereld gewerkt, onder andere als regisseur en eindredacteur. En toen kwam het NNO op mijn pad, waar ik inmiddels al zeven jaar werk.”

“Het leuke is dat ik door mijn achtergrond in de televisiewereld automatisch meer met beeld bezig ben. Hoe presenteer je jezelf op het podium, en hoe ziet het eruit? We hebben bijvoorbeeld een experiment gedaan met projectieschermen op het podium, zodat het publiek close-up beelden kon zien van de musici. Maar ook in de samenwerking met regionale omroepen is het belangrijk. Op televisie komt alles haarscherp in beeld, dus moet het er goed uitzien. Dit is één van de vele dingen waar een Teamleider Orkestzaken zich mee bezighoudt”, besluit Piter lachend.

In memoriam – Piter Zwart, 1 september 1963 – 2 maart 2024

Actueel